Verslag: Verkiezingsbijeenkomst Venray

Duidelijke politieke verschillen en nieuwe inzichten in verkiezingsdebat

Op woensdag 11 maart vond het debat plaats in het gemeentehuis Venray, waarbij maar liefst negen politici hun standpunten beargumenteerden over samenleven in een groene en gezonde gemeente. In de volle zaal zaten boeren en burgers die nieuwsgierig waren en mee konden praten.

Ook in Venray zijn de gevolgen van maatschappelijke en geopolitieke ontwikkelingen merkbaar. Door de stikstofproblematiek moeten veehouderijen stoppen of extensiveren. Veel boeren voelen zich onzeker over hun toekomst. Tegelijkertijd klinkt vanuit de samenleving de roep om duidelijk beleid voor gezondheid, natuur en klimaat. Tijdens het debat gingen lokale boeren en inwoners met vertegenwoordigers van lokale partijen in gesprek over hoe de gemeente kan bijdragen aan een duurzamer voedselsysteem en een gezond platteland.

Venray is de gemeente met de meeste veehouderijen van Nederland en van Europa, de druk is groot op de gemeente en boeren-gemeenschap. Een aantal is van plan te stoppen, en de kans dat die vrijgekomen gronden naar intensieve akkerbouw of sierteelt overgaan is groot.

De organiserende partijen - Groenboerenplan, Caring Doctors en de Klimaatburgemeester van Venray - nodigden eerst twee sprekers uit om het grote plaatje te schetsen. Professor Thijs Kuiken (Hoogleraar Vergelijkende Pathologie bij de afdeling Viroscience van het Erasmus MC, co-hoofdauteur binnen IPBES en pleitbezorger van de One Health-benadering) drukte het publiek met de neus op de feiten over de huidige stand van zaken wat betreft de landbouw:

Breder beeld: Wij (in hoge-inkomenslanden) eten meer vlees, zuivel en eieren dan nodig is.

De wereldwijde veestapel blijft jaarlijks stijgen om aan de vraag te voldoen.

MAAR

Het risico op vogelgriep en andere opkomende zoönosen neemt toe, samen met andere gevolgen voor onze gezondheid en de natuur.

DAAROM

Zijn er ingrijpende veranderingen nodig in de consumptie en productie van vlees, zuivel en eieren voor een duurzame en rechtvaardige samenleving.

Daarna sprak Professor Ad Ragas, Hoogleraar Environmental Science aan de Radboud Universiteit, over wat we wel en nog niet weten over de risico’s van pesticiden. Zijn boodschap luidde: “Wetenschap kan niet (in absolute zin) garanderen dat pesticiden veilig zijn". Hoe je de risico’s van pesticiden ervaart, is onder andere afhankelijk van de belangen die spelen.

Dit betekent dat je met elkaar een dialoog aan moet gaan over het voorzorgsbeginsel en de maatregelen die je kunt nemen om (onbewezen maar vermoedde) risico’s te voorkomen.” In de korte toelichting legde Hanneke van Ormondt, Directeur Landbouw bij Urgenda, uit hoe het 7vinkjes model van Landinzicht een mogelijke oplossing kan zijn om boeren sneller te laten verduurzamen.

In het debat dat hierop volgde, konden de politici reageren op de volgende vier stellingen:

1. De gemeente Venray moet het goede voorbeeld geven door in haar voedselbeleid vast te leggen dat gemeentelijke faciliteiten en maatschappelijke instellingen minimaal 80% gezond en duurzaam voedsel aanbieden.

Alleen GL/PvdA, Eerlijk Venray en SP waren het eens. De andere partijen wilde niet nog meer regeltjes en vonden dat de burger best in staat is zelf gezonde voedselkeuzes te maken

2. De gemeente Venray moet veehouderijen die willen stoppen, extensiveren of verduurzamen — bijvoorbeeld door verbreding met duurzame nevenactiviteiten — actief ondersteunen, ook richting provincie en Rijk. Deze stelling werd ingeleid door (de casus van) Erik Direks, varkenshouder in Venray die graag het aantal varkens wil reduceren, maar er geen vergunning voor krijgt.

Over deze stelling waren alle partijen het eens: "we moeten meer doen voor boeren zoals Erik die willen verduurzamen". De vergunningen hiervoor komen vanuit de provincie. Dat vraagt van partijen dat ze actief contact met de provincie onderhouden. Alle partijen zeggen dit te (zullen) doen.

3. De gemeente moet het voorzorgsprincipe hanteren en activiteiten alleen maar toestaan wanneer duidelijk is dat zij niet schadelijk zijn voor mens, dier en natuur. De gemeente moet hier regels over opnemen in het omgevingsplan.

Voor de partijen was het lastiger zich hard over deze stelling uit te spreken. In principe moet de gemeente namens het voorzorgsprincipe handelen. Dat betekent dat regels inderdaad in het Omgevingsplan worden opgenomen.

4. In het Omgevingsplan voor het buitengebied komt een stop op nieuwvestiging en uitbreiding van intensieve (pluim)veehouderijen; aanpassingen zijn alleen toegestaan voor milieuwetgeving en verbetering van dierenwelzijn richting 2040.

GroenLinks, Eerlijk Venray en de SP zijn voor deze stelling. Zij staan voor een toekomstbestendig buitengebied waarin ruimte is voor agrarische bedrijven die milieubewust zijn en dierenwelzijn hoog in het vaandel hebben. Andere partijen, zoals BBB, CDA en VVD, zeggen juist ruimte te willen geven aan ondernemerschap om die doelen te behalen. Schaalvergroting hoort daar soms bij.

De avond maakte de politieke verschillen in de gemeente Venray duidelijk. Voor een boerengemeente met zoveel veehouders als Venray, waar de druk van de voedseltransitie sterk gevoeld wordt, bracht deze avond vooral nieuwe inzichten over de relatie tussen mens, veehouderij en natuur.

Het volledige debat is terug te kijken via de livestream van de gemeente Venray.

Aanwezige politici:

GroenLinks-PvdA: Karin Hoedemaekers
D66: Daan Janssen
CDA: Anne Thielen
Venray Lokaal: (naam volgt)
VVD: Wim de Schryver
Eerlijk Venray: Ricardo Sousa-Hendriks
BBB: Diederik Nijenhuis
SP: Jan Hendriks
Samenwerking Venray: Martin Leenders

Deze avond wordt georganiseerd door het Groenboerenplan (Biohuis, Caring Farmers, Federatie Agro-ecologische boeren en Stichting Demeter), Caring Doctors en Klimaatburgemeester Venray.

Vragen of opmerkingen? Stuur een mail naar Yvonne op info@groenboerenplan.nl.